Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli
Art. 1 Konstytucji RP

Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji
Art. 12 Konstytucji RP

Rzecznik współdziała ze stowarzyszeniami, ruchami obywatelskimi, innymi dobrowolnymi zrzeszeniami i fundacjami na rzecz ochrony wolności i praw człowieka i obywatela
Art. 17a ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich


Komentarz i zaproszenie do współpracy

Art. 17a ustawy dodany został ustawą z dn. 12 maja 2000 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 48, poz. 552). Przepis ten nakłada na Rzecznika obowiązek współdziałania z organizacjami pozarządowymi na rzecz ochrony wolności i praw człowieka i obywatela. Współdziałanie to może mieć charakter formalny (zawarcie przez Rzecznika z daną organizacją stosownego porozumienia) bądź nieformalny, związany z konkretnymi sprawami dotyczącymi ochrony wolności i praw człowieka i obywatela. Granice współpracy wyznacza art. 208 ust. 1 Konstytucji RP - powinna ona służyć realizacji konstytucyjnego zadania Rzecznika polegającego na ochronie wolności i praw człowieka i obywatela.
Organizacje pozarządowe, z woli ustawodawcy, są zatem szczególnym partnerem Rzecznika Praw Obywatelskich w jego działaniach na rzecz ochrony wolności i praw człowieka i obywatela. Mając powyższe na uwadze, a także fakt, iż aktywność obywatelska i społeczna przyczynia się do zwiększenia zakresu korzystania przez jednostki z przysługujących im praw i wolności, przy jednoczesnym kształtowaniu poczucia odpowiedzialności za siebie i społeczeństwo, Rzecznik Praw Obywatelskich zaprasza do podejmowania współpracy. W jej ramach stowarzyszenia, ruchy obywatelskie, dobrowolne zrzeszenia i fundacje mogą przekazywać Rzecznikowi informacje o sprawach indywidualnych czy też generalnych problemach, które ich zdaniem wymagają interwencji Rzecznika. W obszarze zainteresowania znajdują się także kwestie dotyczące warunków - prawnych i społecznych - tworzenia i działania organizacji pozarządowych. Wskazane są działania służące usunięciu istniejących barier rozwoju III sektora oraz budowaniu optymalnych warunków rozwoju solidarnego społeczeństwa obywateli i - będących wyrazem troski o dobro wspólne - inicjatyw (organizacji) obywatelskich.


"Nie ma praw i wolności bez sprawnie funkcjonujących instytucji silnego państwa prawnego tworzonego przez wolnych obywateli. Nie ma wolnych obywateli i silnego państwa, bez społeczeństwa obywatelskiego, które promuje cnoty obywatelskie i poczucie odpowiedzialności za dobro wspólne. Takie państwo jest warunkiem rozwoju jednostki, jest niezbędnym komponentem siły Narodu i konkurencyjności kraju na arenie międzynarodowej.
Takie jest moje credo nie tylko jako Rzecznika.
Swoją misję widzę nie tylko w przeciwdziałaniu naruszeniom wolności, praw człowieka i obywatela, ale również w proponowaniu rozwiązań instytucjonalnych, które takim naruszeniom przeciwdziałać będą w przyszłości. W ten sposób działania Rzecznika powinny przybliżać nas do realizacji założeń państwa prawa, tak jeszcze odległego od rzeczywistości.
Jako rzecznik jestem od tej chwili pełnomocnikiem, mandatariuszem wszystkich obywateli niezależnie od ich pochodzenia, rasy i wyznania. Strażnikiem ich interesów niezależnie od światopoglądu, czy przynależności partyjnej. W szczególności jednak rzecznikiem słabych i pokrzywdzonych.
W momencie tak silnego obecnie, politycznego i kulturowego rozłamu będę dążył do tego, aby urząd Rzecznika był miejscem łączącym tych wszystkich, których troską jest Polska i dobro jej obywateli."

dr Janusz Kochanowski, Rzecznik Praw Obywatelskich
fragment wystąpienia wygłoszonego po złożeniu ślubowania na posiedzeniu Sejmu w dniu 15 lutego 2006 r.